Hóa đơn lãi vay của Nhật vượt qua chính phép tính của Bộ Tài chính chỉ sau sáu tháng

Khoảng cách là 1,9 nghìn tỷ yên, và nó mở ra chỉ trong sáu tháng.

Tháng Hai năm nay, Bộ Tài chính Nhật Bản công bố bản tính toán về ảnh hưởng của ngân sách tài khóa 2026 sang các năm sau. Trong kịch bản tăng trưởng cao hơn, chi phí trả nợ công của tài khóa 2027 được đặt ở mức 34,7 nghìn tỷ yên, với giả định lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn mười năm là 3,2% cho năm đó. Bảng ấy cũng ghi 31,3 nghìn tỷ yên cho năm tài khóa đang chạy, 38,0 nghìn tỷ cho tài khóa 2028 và 41,3 nghìn tỷ cho tài khóa 2029.

Hôm thứ Ba, Reuters dẫn hãng tin Kyodo cho biết khoản đề nghị ngân sách của chính bộ này cho tài khóa 2027 đặt chi phí trả nợ ở mức kỷ lục 36,64 nghìn tỷ yên, cao hơn khoảng 17% so với năm nay, và được tính trên một mức lãi suất giả định 3,8% — cao nhất trong hai mươi chín năm, so với 3,0% của năm hiện hành.

Con số đề nghị vượt chính bảng tính của bộ cho cùng một năm tài khóa gần 1,9 nghìn tỷ yên, và rơi vào khoảng mà tháng Hai còn dành cho tài khóa 2028. Mức tăng 17% cũng đứng vững khi đối chiếu với chính tài liệu ấy: 36,64 nghìn tỷ nhiều hơn 31,3 nghìn tỷ đúng khoảng 17%.

Lãi suất giả định là một công cụ lập ngân sách, và đọc nó như một dự báo là sai lầm phổ biến nhất. Đó là mức lãi được áp lên khối nợ mà chính phủ dự kiến còn lưu hành, để quyết định phải bố trí bao nhiêu tiền cho phần lãi; một khoản bố trí dựa trên lãi suất quá thấp sẽ cạn trước khi các kỳ trả lãi kết thúc. Quan điểm thật sự của bộ về hướng đi của lợi suất nằm ở một tài liệu khác, và mang một con số khác.

Mức 3,8% ấy cao hay thấp thì hoàn toàn phụ thuộc vào việc đang nói tới trái phiếu nào. Bộ Tài chính cập nhật mỗi ngày làm việc một bảng lợi suất theo từng kỳ hạn. Bản ngày thứ Hai 24 tháng 8 ghi kỳ hạn mười năm ở 2,887%, hai mươi năm ở 3,748%, ba mươi năm ở 4,036% và bốn mươi năm ở 4,067%. Ngày 17 tháng 8, kỳ hạn hai mươi năm in ra đúng 3,800%. Nghĩa là mức lãi dùng để lập ngân sách nằm trên toàn bộ đường cong tới hai mươi năm, và đã nằm dưới thị trường ở đúng những kỳ hạn dài — nơi mỗi đồng yên vay về tốn nhiều tiền lãi nhất.

Đường cong còn lại dịch chuyển trong tháng này là của Mỹ. Bảng lợi suất ngang giá của Bộ Tài chính Mỹ cho cùng ngày 24 tháng 8 ghi kỳ hạn mười năm ở 4,70% và ba mươi năm ở 5,23%. Đặt hai nước cạnh nhau theo từng kỳ hạn, phần chênh lệch mà một người rời khỏi Nhật nhận thêm thu hẹp dần dọc đường cong: 2,56 điểm phần trăm ở hai năm, 2,26 ở năm năm, 1,81 ở mười năm, 1,46 ở hai mươi năm, và 1,19 ở ba mươi năm. Phần thưởng cho kỳ hạn dài nhất giờ là phần mỏng nhất, và nó mỏng nhất đúng ở chỗ mà bản thân nước Nhật đi vay đắt nhất.

Tiền của Nhật thật sự nằm ở đâu thì hai bảng lợi suất công khai không trả lời được, và không dòng nào trong đó ghi nhận một đồng vốn nào đã dịch chuyển. Điều chúng cố định lại là hình dạng của động cơ, và hình dạng ấy đã đổi theo một hướng suốt cả năm.

Bản đề nghị là mức trần chứ không phải kết luận. Theo Kyodo, tổng các khoản đề nghị cho tài khóa 2027 sẽ lần đầu vượt 130 nghìn tỷ yên, so với khoảng 122 nghìn tỷ của ngân sách năm nay, và bản tin quy sự phình ra ấy cho đường lối tài khóa mở rộng của Thủ tướng Sanae Takaichi, trong đó có một chương trình đầu tư công, theo đuổi mà không đặt trần chi tiêu từ trước. Các bộ luôn xin nhiều hơn phần được nhận, và quá trình biên soạn sau đó sẽ cắt. Chi phí trả nợ là dòng duy nhất trong cuốn sổ không ai mặc cả xuống được.

Thứ có hiệu lực ràng buộc là dự thảo ngân sách chứ không phải bản đề nghị. Lãi suất giả định chỉ chốt lại ở bản dự thảo ngân sách tháng Mười Hai — ngân sách tài khóa 2026 được ấn định trong tuần cuối cùng của tháng Mười Hai năm ngoái — và từ giờ tới lúc đó, bộ vẫn sẽ đăng câu trả lời của chính thị trường, mỗi ngày làm việc, trên cái bảng chẳng mấy ai đọc.