Lạm phát hạ nhiệt, phe diều hâu chưa tin và Nhà Trắng muốn giảm lãi suất: vì sao Fed vẫn có thể đứng yên trong tháng 9
Dữ liệu mới làm giảm áp lực phải tăng lãi suất ngay, nhưng tín hiệu trái chiều từ giá cả, tiền lương và việc làm cùng sự chia rẽ trong Fed khiến cuộc họp tháng 9 vẫn rất khó đoán.
Các chỉ số lạm phát gần đây suy yếu đã trực tiếp làm giảm sức thuyết phục của lập luận diều hâu rằng giá cả sẽ không hạ nhiệt nếu Fed không tăng lãi suất. Bộ Lao động Mỹ cho biết chỉ số giá sản xuất tháng 7 bất ngờ đi ngang so với tháng trước. Dữ liệu công bố một ngày trước đó cũng cho thấy giá tiêu dùng tháng 7 chỉ tăng nhẹ sau khi giảm trong tháng 6.
Dấu hiệu yếu đi của thị trường lao động đã xuất hiện trước khi các báo cáo lạm phát được công bố. Tiền lương thực tế sau điều chỉnh lạm phát giảm trong sáu tháng qua, còn tăng trưởng việc làm chỉ ở mức khiêm tốn. Tuy vậy, tỷ lệ thất nghiệp 4,1% vẫn thấp theo tiêu chuẩn lịch sử và chưa phát tín hiệu suy thoái rõ ràng.
Xung đột Mỹ–Israel với Iran hồi đầu năm từng đẩy giá năng lượng và lạm phát tăng mạnh. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân, thước đo Fed ưu tiên, lên 4,1% trong tháng 5 trước khi hạ xuống 3,7% trong tháng 6. Các số liệu mới giúp giảm áp lực thắt chặt ngay lập tức nhưng chưa xóa được mức tăng trước đó.
Sau dữ liệu giá tháng 7 yếu và làn sóng cắt giảm việc làm bất ngờ gần đây, các nhà giao dịch đã bán mạnh vị thế đặt cược Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15–16 tháng 9. Khi cả lạm phát lẫn thất nghiệp đều chưa xấu đi đến mức cực đoan, động lực chờ thêm của các nhà hoạch định chính sách ngày càng lớn.
Christopher Hodge, kinh tế trưởng Mỹ tại Natixis, nói Fed sẽ phải hấp thụ các bất ngờ ở từng cuộc họp sắp tới. Trong bối cảnh lạm phát chậm trở về mục tiêu, tiêu dùng hạ nhiệt và triển vọng việc làm thắt lại, ông cho rằng Fed có thể vừa đủ tránh một đợt tăng lãi suất.
Lo ngại lạm phát dài hạn bám rễ
Biên độ lãi suất chính sách hiện tại 3,50%–3,75% đã đủ hạn chế hay chưa là tâm điểm bất đồng trong Fed. Chủ tịch Fed Richmond Thomas Barkin nói mức lãi suất hiện tại có thể đủ để kéo lạm phát xuống. Ông cho rằng đợt tăng gần đây chủ yếu đến từ các cú sốc như thuế quan cao, giá dầu và làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo, những yếu tố cuối cùng sẽ phai nhạt.
Barkin cũng nhấn mạnh vai trò của kỳ vọng công chúng. Theo ông, càng nhiều tiêu đề nói lạm phát đang giảm thì kỳ vọng càng dễ được kiểm soát. Các quan chức diều hâu phản bác quan điểm này vì lo rằng năm năm lạm phát cao hơn mục tiêu đang khiến kỳ vọng tăng giá bám rễ trong dân chúng.
Tim Duy, kinh tế trưởng Mỹ tại SGH Macro Advisors, cảnh báo mục tiêu của Fed rốt cuộc phụ thuộc vào kỳ vọng hằng ngày của người dân. Lạm phát ở mức cao càng lâu, quá trình giảm phát càng khó, mục tiêu 2% càng mất uy tín và chi phí để khôi phục mục tiêu càng lớn.
Sức ép kép từ phe diều hâu và Nhà Trắng
Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack là một trong ba người phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất tháng trước. Bà cho rằng cần hành động ngay để đưa lạm phát về mục tiêu 2% nhanh hơn quỹ đạo giảm dài hạn mà mức lãi suất hiện tại hàm ý. Bà dẫn trường hợp một nhà bán lẻ ở Cincinnati tăng giá để phòng thủ vì không biết áp lực chi phí tiếp theo sẽ đến từ đâu, chỉ biết chắc nó sẽ xuất hiện.
Hai chủ tịch Fed khu vực không có quyền bỏ phiếu cũng đã ủng hộ tăng lãi suất. Các thống đốc Christopher Waller và Lisa Cook cảnh báo họ sẽ ủng hộ thắt chặt nếu lạm phát không nhanh chóng hạ nhiệt. Dữ liệu tháng 7 giúp giảm áp lực nhưng có thể vẫn chưa đủ thuyết phục những người muốn tăng lãi suất.
Sức ép chính trị từ Nhà Trắng lại đi theo hướng ngược lại. Tổng thống Donald Trump tiếp tục kêu gọi giảm mạnh lãi suất và công khai cáo buộc các đồng nghiệp “thù địch” của Chủ tịch Fed Kevin Warsh cản trở việc nới lỏng. Warsh vẫn giữ kín kế hoạch và tránh đưa ra định hướng tương lai.
Fed sẽ công bố dự báo kinh tế mới sau cuộc họp tháng tới. Ước tính giữa tháng 6 cho thấy phần lớn nhà hoạch định chính sách dự kiến lạm phát PCE giảm xuống 2,2%–2,5% vào cuối năm 2027. Chỉ một nửa cho rằng cần tăng ít nhất 25 điểm cơ bản trước cuối năm nay. Tuy nhiên, công cụ FedWatch của CME vẫn cho thấy nhà đầu tư đặt xác suất tăng lãi suất trước cuối năm trên 90%.
Fed đang mắc kẹt giữa nguy cơ để kỳ vọng lạm phát bám rễ và nguy cơ nâng chi phí vay đến mức làm thất nghiệp tăng. Giá cả dịu lại cho phép ngân hàng trung ương chờ đợi, trong khi việc làm và tiền lương yếu hơn làm tăng cái giá của thắt chặt. Giữ nguyên lãi suất trong tháng 9 có thể là kết quả dễ xảy ra nhất, không phải vì tranh luận đã kết thúc mà vì bằng chứng đang kéo chính sách theo hai hướng trái ngược.