Trump bác bỏ tình cảnh tồi tệ trên tàu Lincoln. Vì sao hàng không mẫu hạm Mỹ khó tiếp tế?

Ngày 14, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ các báo cáo về điều kiện tồi tệ trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Con tàu đã được triển khai hơn tám tháng rưỡi, phần lớn thời gian phục vụ các chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran. Khi được hỏi liệu đợt triển khai có quá dài hay không, Trump nói thời gian đó "còn lâu mới đủ".

Việc triển khai kéo dài nghiêm trọng khiến tàu Lincoln đối mặt hàng loạt vấn đề, gồm thiếu nhu yếu phẩm, rủi ro an toàn và vệ sinh, cùng tình trạng sức khỏe tinh thần của thủy thủ đoàn xấu đi. Truyền thông Mỹ trước đó cho biết tinh thần sa sút và kiệt sức diễn ra phổ biến. Military Times đưa tin ngày 11 rằng ít nhất hai thủy thủ đã tìm cách tự sát bằng cách nhảy khỏi tàu.

Theo Tân Hoa Xã, ngày 14 Trump xác nhận tàu Lincoln sẽ được thay thế, sau khi điều kiện sinh hoạt và sức khỏe tinh thần của thủy thủ đoàn trong đợt triển khai dài ngày ở Trung Đông bị đặt dấu hỏi.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Hải quân Mỹ dự định điều tàu USS George Washington thay thế tàu Lincoln. Tàu này đã đi về phía tây qua eo biển Malacca vào đầu tuần để tới Trung Đông.

Trong khi đó, truyền thông Mỹ cho rằng khó khăn tiếp tế của tàu Lincoln phần lớn xuất phát từ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran vào căn cứ hải quân Mỹ ở Trung Đông. Sau đó, Mỹ phải dựa vào Diego Garcia, cách khoảng 3.500 km, để tiếp tế.

Căn cứ hải quân Mỹ bị phá hủy, hậu cần đứt gãy

Cựu sĩ quan hải quân Mỹ John Ismay nói với The New York Times rằng vấn đề tiếp tế của tàu Lincoln đã xuất hiện không lâu sau khi chiến tranh Mỹ-Israel-Iran bùng nổ. Tên lửa và máy bay không người lái Iran phá hủy phần lớn cơ sở tại căn cứ hải quân Mỹ ở Bahrain, khiến một đầu mối hậu cần mà Hải quân Mỹ dựa vào suốt nhiều thập niên không còn sử dụng được.

Bahrain là nơi đặt sở chỉ huy Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ và là một trong hai cảng mà tàu sân bay Mỹ thường ghé tại Trung Đông. Cảng còn lại là Fujairah của UAE, nằm bên Vịnh Oman, và cũng hoàn toàn nằm trong tầm bắn tên lửa Iran.

Một quan chức quân sự Mỹ giấu tên cho biết, không lâu sau khi căn cứ ở Bahrain bị hư hại nghiêm trọng, Hải quân Mỹ bắt đầu sử dụng Diego Garcia làm trung tâm hậu cần chính. Đây là căn cứ do Anh kiểm soát, nằm ở phía nam Maldives. Tuy nhiên, hòn đảo cách khu vực hoạt động của các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ tại Vịnh Oman tới 3.500 km, góp phần đáng kể gây ra tình trạng tiếp tế khó khăn.

Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, Thủ tướng Anh khi đó là Keir Starmer đã từ chối đề nghị của Mỹ về việc sử dụng Diego Garcia để tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, khiến Trump tức giận. Ngày 1 tháng 3, Starmer cuối cùng nhượng bộ và cho phép quân đội Mỹ tiếp cận hòn đảo vì "các mục đích phòng vệ cụ thể và có giới hạn".

Việc dùng Diego Garcia làm trung tâm hậu cần hải quân mới có thể lý giải vì sao Iran phóng hai tên lửa đạn đạo tầm trung về phía hòn đảo vào ngày 20 tháng 3. Một quả rơi xuống Ấn Độ Dương và không trúng mục tiêu; quả còn lại bị một tàu chiến hải quân đánh chặn.

Trump lại xem nhẹ cái giá của chiến tranh

Tàu Lincoln, có cảng nhà tại San Diego, đã hoạt động trên biển gần chín tháng, trong khi một đợt triển khai thời bình điển hình của Hải quân Mỹ kéo dài sáu tháng. Tàu cũng đã hơn 200 ngày không cập cảng, lập kỷ lục mới về số ngày liên tục trên biển của một tàu sân bay hiện đại. Điều đó đồng nghĩa thủy thủ đoàn không thể lên bờ nghỉ ngơi như bình thường.

Khi phóng viên nói gia đình các thủy thủ lo lắng, Trump trả lời: "Không, họ không lo lắng." Khi được hỏi ông có lo về sức khỏe tinh thần của thủy thủ đoàn và có cho rằng đợt triển khai đã quá dài hay không, ông nói: "Không, không, không. Còn lâu mới đủ."

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đầu tuần này cũng bác bỏ các báo cáo về điều kiện tồi tệ trên tàu Lincoln, cho rằng tình hình đã bị "bóp méo", nhưng không đưa ra phản hồi cụ thể.

The New York Times nhận định phát biểu của Trump một lần nữa xem nhẹ hậu quả từ quyết định tấn công Iran. Ít nhất 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong chiến tranh và hàng trăm người bị thương. Trump so sánh thương vong này với các cuộc chiến kéo dài và đẫm máu hơn, như Chiến tranh Việt Nam, để lập luận rằng tổn thất của Mỹ trong xung đột Iran là tương đối thấp.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal viết trong một bức thư ngày 13: "Có rất nhiều báo cáo về tình trạng thiếu nhu yếu phẩm, nước bị ô nhiễm, trục trặc đường ống, sức khỏe tinh thần xấu đi, nguy cơ mất an toàn trên boong bay và gián đoạn hệ thống thư tín, khiến nhiều kiện hàng gửi tới tàu bị thất lạc trong quá trình vận chuyển suốt nhiều tháng."

Tối ngày 14, tại một sự kiện ở Garden City, bang New York, Trump tiếp tục bảo vệ cuộc chiến và ca ngợi tiến triển của nó. "Tôi sẽ sớm tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ," ông nói. Cũng như trước đây, Trump khẳng định mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân xứng đáng với cái giá người Mỹ phải trả. "Vì vậy hãy nhớ, ngay cả khi bạn phải trả thêm một chút, chẳng hạn 4 USD, cũng không sao."